Quốc hội Hoa Kỳ (United States Congress) là cơ quan lập pháp liên bang tối cao của Hoa Kỳ, đóng vai trò trung tâm trong việc định hình các chính sách và luật pháp quốc gia. Được thành lập theo Hiến pháp năm 1787, Quốc hội hoạt động theo mô hình lưỡng viện, bao gồm Thượng viện (United States Senate) và Hạ viện (United States House of Representatives). Mỗi viện mang một vai trò riêng biệt, bổ trợ lẫn nhau để đảm bảo sự cân bằng quyền lực giữa các tiểu bang và người dân, đồng thời giám sát các nhánh hành pháp và tư pháp.
Bài viết này sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện về Thượng viện Mỹ và Hạ viện Mỹ, từ lịch sử hình thành, vai trò, đến những điểm tương đồng và khác biệt chính, giúp bạn hiểu rõ hơn về hệ thống chính trị Mỹ.
Lịch sử hình thành
Sự ra đời của Thượng viện và Hạ viện bắt nguồn từ Hội nghị Lập hiến năm 1787, khi các nhà lập quốc tranh luận về cách tổ chức cơ quan lập pháp liên bang. Dưới Những Điều khoản Liên hiệp trước đó, mỗi tiểu bang có một phiếu bầu bình đẳng trong Quốc hội đơn viện, dẫn đến sự thiếu hiệu quả và bất bình đẳng trong đại diện. Để giải quyết vấn đề này, hai kế hoạch chính được đề xuất:
- Kế hoạch Virginia: Do James Madison soạn thảo, đề xuất một quốc hội lưỡng viện với số đại diện dựa trên dân số, ưu tiên các tiểu bang lớn như Virginia.
- Kế hoạch New Jersey: Do William Paterson đưa ra, ủng hộ một quốc hội đơn viện với mỗi tiểu bang có một phiếu bình đẳng, bảo vệ các tiểu bang nhỏ.
Cuộc tranh luận gay gắt giữa các tiểu bang lớn và nhỏ dẫn đến “Thỏa hiệp Lớn” (Great Compromise) hay “Thỏa hiệp Connecticut”, được Roger Sherman và Oliver Ellsworth đề xuất. Thỏa hiệp này tạo ra một quốc hội lưỡng viện: Hạ viện đại diện theo dân số, và Thượng viện đảm bảo bình đẳng giữa các tiểu bang với hai ghế mỗi bang. Thỏa hiệp này được thông qua vào ngày 16 tháng 7 năm 1787, đặt nền móng cho cấu trúc Quốc hội hiện nay.
Ban đầu, thượng nghị sĩ do các cơ quan lập pháp tiểu bang bổ nhiệm, nhưng Tu chính án XVII (1913) chuyển sang bầu cử trực tiếp bởi cử tri, tăng tính dân chủ. Hạ viện từ đầu đã được bầu trực tiếp, phản ánh ý chí của người dân.
Thượng viện Mỹ là gì?
Thượng viện Hoa Kỳ (United States Senate) là viện trên của Quốc hội, được thiết kế để đại diện bình đẳng cho các tiểu bang. Theo Điều I của Hiến pháp, Thượng viện gồm 100 thượng nghị sĩ, mỗi tiểu bang cử ra hai đại diện, bất kể quy mô dân số hay lãnh thổ. Thiết kế này đảm bảo các tiểu bang nhỏ như Wyoming có tiếng nói ngang bằng với các tiểu bang lớn như California.
- Cơ cấu và nhiệm kỳ: Mỗi thượng nghị sĩ phục vụ nhiệm kỳ 6 năm, với 1/3 số ghế được bầu lại mỗi 2 năm, tạo nên tính chất “liên tục” của Thượng viện. Ứng cử viên phải ít nhất 30 tuổi, là công dân Mỹ tối thiểu 9 năm và cư trú tại tiểu bang mình đại diện.
- Vai trò và quyền lực: Thượng viện nắm giữ các quyền đặc biệt, bao gồm:
- Phê chuẩn các đề cử của tổng thống cho các vị trí như thẩm phán Tòa án Tối cao, đại sứ và thành viên nội các. Ví dụ, Thượng viện đã phê chuẩn đề cử thẩm phán Amy Coney Barrett vào Tòa án Tối cao năm 2020.
- Phê duyệt hiệp ước quốc tế, yêu cầu 2/3 số phiếu, như Hiệp ước Paris về biến đổi khí hậu năm 2016.
- Xét xử các vụ luận tội do Hạ viện khởi xướng.
Phó tổng thống giữ vai trò chủ tịch Thượng viện, nhưng chỉ bỏ phiếu khi kết quả hòa. Lãnh đạo đa số và thiểu số (thường từ Đảng Cộng hòa hoặc Dân chủ) điều hành hoạt động hàng ngày. Thượng viện nổi tiếng với các cuộc tranh luận mở, với chiến thuật “filibuster” cho phép trì hoãn biểu quyết, trừ khi đạt 60 phiếu chấm dứt.
Thượng viện được xem là cơ quan “thảo luận”, ít bị ảnh hưởng bởi biến động dư luận nhờ nhiệm kỳ dài và quy mô nhỏ.
Hạ viện Mỹ là gì?
Hạ viện Hoa Kỳ (United States House of Representatives) là viện dưới của Quốc hội, đại diện trực tiếp cho người dân dựa trên dân số. Hiện tại, Hạ viện có 435 thành viên có quyền biểu quyết, cùng một số đại biểu không bỏ phiếu từ các lãnh thổ như Puerto Rico và Washington D.C.
- Cơ cấu và nhiệm kỳ: Số ghế được phân bổ dựa trên dân số, điều chỉnh sau mỗi cuộc điều tra dân số 10 năm một lần. Ví dụ, California có 52 đại biểu, trong khi Wyoming có 1. Hạ nghị sĩ phục vụ nhiệm kỳ 2 năm, với toàn bộ viện được bầu lại cùng lúc, khiến Hạ viện nhạy bén với ý kiến công chúng. Ứng cử viên cần ít nhất 25 tuổi, là công dân Mỹ tối thiểu 7 năm và cư trú tại tiểu bang mình đại diện.
- Vai trò và quyền lực: Hạ viện có các quyền đặc biệt, bao gồm:
- Khởi xướng các đạo luật về thu nhập và ngân sách, như Đạo luật Giảm thuế và Việc làm năm 2017.
- Luận tội các quan chức liên bang, bao gồm tổng thống.
- Bầu tổng thống nếu Đại cử tri đoàn không đạt đa số, như đã xảy ra năm 1824 với John Quincy Adams.
Chủ tịch Hạ viện (Speaker of the House), thường từ đảng đa số, kiểm soát lịch trình nghị sự và các quy tắc tranh luận. Hạ viện vận hành với quy trình chặt chẽ, thời gian tranh luận hạn chế, phản ánh tính “dân túy” và nhanh chóng đáp ứng các vấn đề cấp bách.
Vai trò trong hệ thống chính trị Mỹ
Thượng viện và Hạ viện là hai trụ cột của nhánh lập pháp, đóng vai trò kiểm soát và cân bằng (checks and balances) với nhánh hành pháp (tổng thống) và tư pháp (tòa án). Cả hai viện cùng nhau:
- Lập pháp: Soạn thảo và thông qua các đạo luật điều chỉnh mọi khía cạnh của đời sống, từ kinh tế, y tế đến quốc phòng.
- Giám sát: Điều tra và giám sát các cơ quan liên bang, đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm.
- Phê duyệt ngân sách: Quyết định cách chi tiêu ngân sách liên bang, ảnh hưởng đến các chương trình quốc gia như Medicare hay quốc phòng.
Sự phân chia quyền lực giữa hai viện giúp ngăn chặn sự lạm quyền, đồng thời đảm bảo các tiểu bang nhỏ và lớn, cũng như người dân, đều có tiếng nói trong quá trình ra quyết định.
Điểm giống giữa Thượng viện và Hạ viện Mỹ
Thượng viện và Hạ viện chia sẻ các đặc điểm cốt lõi, đảm bảo sự hợp tác trong hệ thống lập pháp:
- Mục tiêu lập pháp: Cả hai viện tham gia soạn thảo, tranh luận và thông qua các đạo luật. Một dự luật cần được cả hai phê duyệt với nội dung thống nhất trước khi trình tổng thống.
- Quyền giám sát: Cả hai có quyền triệu tập phiên điều trần, điều tra và giám sát các cơ quan liên bang, đảm bảo tính minh bạch.
- Đại diện dân chủ: Kể từ Tu chính án XVII (1913), thành viên cả hai viện đều do cử tri bầu trực tiếp, chịu trách nhiệm trước công chúng.
- Cấu trúc đảng phái: Hai viện chịu ảnh hưởng của hệ thống hai đảng (Cộng hòa và Dân chủ), với lãnh đạo đa số và thiểu số tổ chức hoạt động và phân bổ ghế ủy ban.
Điểm khác nhau giữa Thượng viện và Hạ viện Mỹ
Sự khác biệt giữa hai viện được thiết kế để cân bằng giữa bình đẳng tiểu bang và đại diện dân số:
| Tiêu chí | Thượng viện (United States Senate) | Hạ viện (United States House of Representatives) |
|---|---|---|
| Số lượng thành viên | 100 (2 mỗi tiểu bang) | 435 (dựa trên dân số) |
| Nhiệm kỳ | 6 năm | 2 năm |
| Bầu cử | 1/3 bầu lại mỗi 2 năm | Toàn bộ bầu lại mỗi 2 năm |
| Yêu cầu ứng cử | ≥30 tuổi, công dân ≥9 năm | ≥25 tuổi, công dân ≥7 năm |
| Đại diện | Bình đẳng giữa tiểu bang | Dựa trên dân số |
| Quyền lực đặc biệt | Phê chuẩn bổ nhiệm, hiệp ước, xét xử luận tội | Khởi xướng luật thuế, luận tội quan chức |
| Cách hoạt động | Tranh luận không giới hạn (filibuster cần 60 phiếu) | Tranh luận hạn chế, đa số đơn giản |
| Lãnh đạo | Phó tổng thống (danh nghĩa), lãnh đạo đa số điều hành | Chủ tịch Hạ viện (Speaker) điều hành |
- Số lượng và đại diện: Thượng viện bảo vệ các tiểu bang nhỏ với 2 ghế mỗi bang, trong khi Hạ viện ưu tiên các tiểu bang đông dân.
- Nhiệm kỳ và bầu cử: Nhiệm kỳ dài của Thượng viện mang lại sự ổn định, trong khi Hạ viện nhạy bén với dư luận.
- Quyền lực đặc biệt: Thượng viện kiểm soát bổ nhiệm và hiệp ước; Hạ viện khởi xướng luật thuế và luận tội.
- Cách hoạt động: Thượng viện khuyến khích tranh luận mở; Hạ viện vận hành nhanh gọn do số lượng thành viên lớn.
Kết luận
Thượng viện Mỹ (United States Senate) và Hạ viện Mỹ (United States House of Representatives) là hai thành phần không thể thiếu của Quốc hội Hoa Kỳ, cùng nhau tạo nên một hệ thống lập pháp dân chủ, cân bằng và hiệu quả. Thượng viện đại diện cho bình đẳng giữa các tiểu bang và tập trung vào các chính sách dài hạn, trong khi Hạ viện phản ánh ý chí của người dân, nhanh chóng đáp ứng các vấn đề cấp bách. Sự phân chia quyền lực này không chỉ thể hiện tinh thần của Hiến pháp Mỹ mà còn đảm bảo một cơ chế kiểm soát và cân bằng, góp phần duy trì sự ổn định và công bằng trong hệ thống chính trị. Toàn Cầu Visa hy vọng bài viết này đã cung cấp thông tin chi tiết và dễ hiểu, giúp bạn nắm rõ vai trò và tầm quan trọng của hai cơ quan lập pháp này.
Nếu bạn quan tâm đến định cư Mỹ qua các diện bảo lãnh, hãy liên hệ Toàn Cầu Visa để được hỗ trợ tư vấn.
—-
Với hơn 11 năm kinh nghiệm trong ngành di trú Mỹ cùng hệ thống liên kết văn phòng chuyên về luật di trú Mỹ và mạng lưới khắp nơi, Toàn Cầu Visa đã hỗ trợ thành công hơn 20,000 khách hàng đoàn tụ cùng thân nhân qua các diện bảo lãnh định cư Mỹ. Mỗi trường hợp đều được nghiên cứu và đề xuất giải pháp riêng phù hợp, từ diện phổ biến có thể kể đến như bảo lãnh đi Mỹ diện vợ chồng, trường hợp bảo lãnh hôn phu hôn thê đi Mỹ, hoặc diện bảo lãnh trong gia đình với con bảo lãnh cha mẹ đi Mỹ,…
Các chuyên viên giàu kinh nghiệm không chỉ tư vấn định cư Mỹ, hỗ trợ hoàn thiện hồ sơ và thủ tục giúp việc bảo lãnh đi Mỹ được thuận lợi hơn bất kể trường hợp khó hoặc rất khó, mà còn đồng hành toàn diện từ khâu chuẩn bị, phỏng vấn cho đến khi Khách hàng nhận được Visa trên tay. Toàn Cầu Visa cũng cam kết đảm bảo 100% đoàn tụ nếu hồ sơ của bạn là THẬT. Liên hệ với chuyên viên để chúng tôi tư vấn nhanh miễn phí cho trường hợp của bạn.
TỔ CHỨC TOÀN CẦU VISA
- Website: https://toancauvisa.com
- Địa chỉ: Phòng 3.21 - 3.22, Tầng 3, Newton Building, 38 Trương Quốc Dung, P.8, Phú Nhuận, TP.HCM
- Hotline Tư Vấn: 0906 818 318 - 0903 912 212
- Email: info@toancauvisa.com
- Facebook: https://www.facebook.com/baolanhmy
- Maps: https://www.google.com/maps?cid=13330425212099945767
Câu hỏi thường gặp
Thượng viện Mỹ có bao nhiêu thành viên?
Thượng viện Mỹ có 100 thành viên, với mỗi tiểu bang cử ra 2 thượng nghị sĩ.
Hạ viện Mỹ khác Thượng viện ở điểm nào về nhiệm kỳ?
Hạ nghị sĩ phục vụ nhiệm kỳ 2 năm, trong khi thượng nghị sĩ có nhiệm kỳ 6 năm.
Ai là chủ tịch Thượng viện Mỹ?
Phó tổng thống Mỹ là chủ tịch Thượng viện, nhưng thường chỉ bỏ phiếu khi kết quả hòa.
Hạ viện có quyền gì đặc biệt liên quan đến ngân sách?
Hạ viện có quyền khởi xướng các đạo luật về thu nhập và ngân sách.
Thượng viện có vai trò gì trong việc phê chuẩn bổ nhiệm?
Thượng viện phê chuẩn các đề cử của tổng thống cho các vị trí như thẩm phán, đại sứ và thành viên nội các.
Nguồn tham khảo
-
- Wikipedia – https://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BA%A1_vi%E1%BB%87n_Hoa_K%E1%BB%B3
- Wikipedia – https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_vi%E1%BB%87n_Hoa_K%E1%BB%B3
- Tiền Phong – https://tienphong.vn/thuong-vien-va-ha-vien-my-co-quan-nao-co-nhieu-quyen-luc-hon-post1071104.tpo
- Dân Trí – https://dantri.com.vn/the-gioi/su-khac-nhau-ve-quyen-luc-giua-ha-vien-va-thuong-vien-my-20181108115708857.htm
- Pháp Luật Thủ Đô – https://phapluat.tuoitrethudo.vn/khac-biet-quyen-luc-giua-ha-vien-va-thuong-vien-my-53053.html
- Wikipedia – https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Congress
